Ủy ban châu Âu (EC) thúc giục Ba Lan, Slovakia và Hungary "có thái độ xây dựng" sau khi 3 nước nhất quyết cấm nhập khẩu ngũ cốc Ukraine, bất chấp quyết định ngược chiều của EC.

Reuters dẫn lời phát ngôn viên của EC ngày 17/9 xác nhận đã được 3 nước thành viên là Ba Lan, Slovakia và Hungary thông báo về việc họ sẽ tiếp tục các biện pháp hạn chế đơn phương nhắm vào ngũ cốc Ukraine, sau khi EC ra quyết định chấm dứt các lệnh hạn chế đó vào ngày 15/9.

220804144911_06_ukraine_unblocke-1694996183898
Ukraine từng là một trong những nhà xuất khẩu ngũ cốc hàng đầu thế giới trước khi chiến sự nổ ra. Ảnh: CNN/EPA

"Điều quan trọng lúc này là tất cả các nước đều làm việc với thái độ thỏa hiệp và mang tính xây dựng", quan chức EC tuyên bố, nhưng không nêu biện pháp mà Liên minh châu Âu (EU) có thể thực hiện nếu 3 quốc gia kể trên khước từ thực hiện giải pháp chung của EU.

Ukraine từng là một trong những nhà xuất khẩu ngũ cốc hàng đầu thế giới. Do tác động của chiến sự, Ukraine hơn một năm qua trông cậy vào các quốc gia láng giềng để đưa ngũ cốc ra thị trường thế giới bằng đường bộ, bên cạnh tuyến đường truyền thống đi qua biển Đen.

Tuy nhiên, ngũ cốc và hạt có dầu Ukraine giá rẻ hơn tràn ngập vào các nước láng giềng đã làm ảnh hưởng đến thu nhập của người nông dân bản địa, dẫn đến việc chính phủ các nước này cấm nhập khẩu nông sản từ Ukraine. Các biện pháp hạn hế đó đã kéo theo một loạt cuộc tranh cãi giữa Kiev và giới chức một số nước chia sẻ biên giới chung, nhất là Ba Lan.

Theo Reuters, tháng 5/2023, để ngăn các nước hành động đơn phương, EU ban bố lệnh hạn chế nhập khẩu ngũ cốc Ukraine vào các nước láng giềng. Nông sản Ukraine theo đó được phép đi qua lãnh thổ các nước láng giềng với điều kiện chúng phải được bán ở các thị trường khác.

Hôm 15/9, EU chấm dứt biện pháp hạn chế  sau khi Ukraine cam kết thực hiện các biện pháp nhằm thắt chặt kiểm soát xuất khẩu sang các nước láng giềng. Tuy nhiên, các quốc gia láng giềng Ukraine không đồng tình với động thái của EU.

Bộ trưởng Nông nghiệp Ba Lan Robert Telus ngày 17/9 thậm chí nêu rõ: "Lệnh cấm của Ba lan bao gồm bốn loại ngũ cốc, nhưng cũng theo yêu cầu của tôi và của nông dân, lệnh cấm đã được mở rộng để bao gồm các bữa ăn từ các loại ngũ cốc này: ngô, lúa mì, hạt cải dầu, để những sản phẩm này cũng không ảnh hưởng đến thị trường Ba Lan".

Thủ tướng Ba Lan Mateusz Morawiecki nói thêm: "Chúng tôi sẽ gia hạn lệnh cấm này bất chấp sự bất đồng của họ, bất chấp sự bất đồng của EC. Chúng tôi sẽ làm điều đó vì đó là lợi ích của người nông dân Ba Lan".

Ukraine nhiều lần phản đối các biện pháp hạn chế nhắm vào ngũ cốc nước này. Cách đây 10 ngày, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky kêu gọi các nước EU ngưng cản trở hoạt động xuất khẩu ngũ cốc của Kiev, cảnh báo sẵn sàng "đấu tranh tại các tòa trọng tài".

"Chúng tôi cần xuất khẩu ngũ cốc, bởi chúng tôi cần vốn", ông Zelensky nói. "Nếu phải đấu tranh tại các tòa trọng tài, chúng tôi sẽ làm điều đó dù không muốn. Nếu chúng tôi cần đấu tranh trên nền tảng của các tổ chức quốc tế, chúng tôi sẽ chiến đấu ở đó".

Thái Hà (CAND)