Bầu cử quốc hội Hungary: Sự lựa chọn không dễ dàng

Đây không chỉ là sự lựa chọn của các cử tri đối với định hướng tương lai của Hungary mà còn có thể ảnh hưởng đến nỗ lực nhất thể hóa của Liên minh châu Âu (EU) trong những năm tới.

Những con số thống kê ngay trước ngày bỏ phiếu cho thấy, cử tri Hungary dường như đang nghiêng về phía ứng cử viên Péter Magyar của đảng Tisza - được xem là đại diện cho xu hướng thay đổi trong xã hội Hungary. Các cuộc thăm dò dư luận liên tục ghi nhận ưu thế của phe đối lập, đặc biệt trong nhóm cử tri trẻ và tầng lớp trung lưu sống ở các đô thị. Theo kết quả khảo sát mới đây của Viện nghiên cứu Publicus, đảng Tisza nhận được 41% ủng hộ, trong khi tỷ lệ ủng hộ liên minh cầm quyền Fidesz-KDNP của đương kim Thủ tướng Viktor Orbán là 34%. Có tới 65% nhóm cử tri dưới 30 tuổi sẵn sàng bỏ phiếu cho gương mặt mới Péter Magyar.

Các nhà quan sát cho rằng, Péter Magyar đại diện cho một xu hướng cải cách, với các đề xuất như: cải cách thể chế, minh bạch hóa quyền lực và đưa Hungary quay trở lại quỹ đạo gần gũi hơn với châu Âu. Thông điệp bầu cử của ông hướng tới bộ phận cử tri luôn phàn nàn về việc điều hành của chính phủ còn tồn tại những hạn chế, bao gồm các vấn đề liên quan đến tư pháp và minh bạch. Với cam kết chống tham nhũng, khôi phục nhà nước pháp quyền và mở rộng hợp tác với phương Tây, ông Péter Magyar không chỉ thu hút cử tri trẻ mà còn tạo được sức hút đối với những người mong muốn thay đổi trong cách thức điều hành đất nước.

Trong khi đó, Thủ tướng Viktor Orbán tiếp tục xây dựng chiến dịch vận động tranh cử trên nền tảng quen thuộc: Đề cao chủ quyền quốc gia, bảo vệ bản sắc văn hóa và duy trì ổn định trong bối cảnh châu Âu đầy biến động. Thông điệp của ông hướng tới những cử tri coi trọng an ninh và trật tự, đồng thời hoài nghi về sự can thiệp từ bên ngoài, đặc biệt là từ EU. Trong cách tiếp cận này, Hungary được đặt như một quốc gia độc lập về chính trị, linh hoạt về đối ngoại và sẵn sàng đi con đường riêng nếu cần thiết.

Sự đối lập giữa hai ứng cử viên về cả quan điểm đối nội và đối ngoại khiến cuộc bầu cử Hungary mang ý nghĩa vượt ra ngoài biên giới quốc gia. Nhiều năm qua, Hungary dưới thời Thủ tướng Viktor Orbán thường xuyên trở thành một “nhịp đập khác” trong EU, đặc biệt trong các vấn đề liên quan đến Nga và xung đột tại Ukraine. Căng thẳng giữa hai bên kéo dài khi Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) cáo buộc Budapest vi phạm các “giá trị cốt lõi” của khối qua việc kiểm soát tư pháp, hạn chế tự do báo chí và thiếu minh bạch trong quản lý ngân sách. Hệ quả là hàng tỷ euro viện trợ bị EU đóng băng nhằm gây sức ép yêu cầu Thủ tướng Viktor Orbán cải cách dân chủ. Bởi vậy, nếu ông tiếp tục cầm quyền, nhiều khả năng Hungary sẽ vẫn duy trì lập trường độc lập, có thể gia tăng khác biệt với các quyết định chung của EU, qua đó làm sâu sắc thêm những bất đồng hiện có.

Ngược lại, một chiến thắng của phe đối lập có thể cải thiện quan hệ giữa Budapest và NATO, tạo cơ hội tháo gỡ các tranh chấp. Điều này giúp củng cố sự đoàn kết nội khối trong giai đoạn địa chính trị nhạy cảm.

Dù ưu thế hiện nay đang có vẻ nghiêng về ứng cử viên Péter Magyar nhưng cuộc bầu cử được cho là có không ít “biến số”. Hiện tại, vẫn còn 21% cử tri do dự chưa đưa ra lựa chọn và con số này có thể làm thay đổi hoàn toàn cục diện của “cuộc đua”.

Ngoài ra, hệ thống bầu cử với những đặc thù riêng được cho là có thể giúp đảng cầm quyền duy trì lợi thế nhất định. Sau các đợt cải cách dưới thời Thủ tướng Viktor Orbán, quốc hội gồm 199 ghế được bầu theo hai hình thức khác nhau trong cùng một ngày. Thứ nhất, 106 ghế sẽ bầu trực tiếp theo hình thức “về nhất là thắng” tại các khu vực bầu cử, không cần quá bán. Thứ hai, 93 ghế còn lại được bầu theo tỷ lệ đại diện các đảng trên toàn quốc. Đáng nói là, trước năm 2026, ranh giới các khu vực bầu cử đã được điều chỉnh theo hướng cắt giảm ghế ở Thủ đô Budapest - nơi phe đối lập mạnh và tăng ghế ở các vùng nông thôn - nơi tỷ lệ ủng hộ chính phủ cao hơn. Các chuyên gia quốc tế cho rằng, động thái này có thể mang lại lợi thế cho đảng cầm quyền.

Ở một cấp độ rộng hơn, cuộc bầu cử này còn được xem như thước đo cho sức mạnh của làn sóng chính trị dân túy tại châu Âu. Thủ tướng Viktor Orbán từ lâu đã là một trong những gương mặt tiêu biểu của xu hướng này. Do đó, kết quả bầu cử sẽ gửi đi tín hiệu rõ ràng về việc liệu mô hình chính trị mà ông theo đuổi còn giữ được sức hấp dẫn hay đang dần mất đi động lực trong lòng cử tri.