Băng Nam Cực không tái đông: Mực nước biển có thể dâng cao hơn 3 mét

Một hiện tượng thiên nhiên bất thường và đáng lo ngại đang diễn ra ngay giữa mùa đông ở Nam bán cầu. Các đồ họa dựa trên hình ảnh vệ tinh từ Trung tâm Dữ liệu Băng và Tuyết Quốc gia thuộc Đại học Colorado Boulder vừa ghi nhận một thực tế phũ phàng: một vùng băng biển khổng lồ có diện tích khoảng 390.000 km² tại Tây Nam Cực đã không thể đóng băng trở lại sau đợt nắng nóng kỷ lục trong khu vực.

Một phần lớn băng biển Nam Cực vẫn chưa đóng băng trở lại. (Nguồn: Getty Images)

Sự thay đổi đột ngột này không chỉ phá vỡ quy luật tự nhiên mà còn đe dọa trực tiếp đến các quốc gia ven biển. Theo nghiên cứu từ Tổ chức Hợp tác Sông băng Thwaites Quốc tế, nếu toàn bộ dải băng khổng lồ ở Tây Nam Cực sụp đổ, mực nước biển toàn cầu có nguy cơ bị đẩy dâng cao thêm hơn 3 mét.

Theo chu kỳ tự nhiên, băng biển Nam Cực sẽ liên tục hình thành vào mùa đông và tan chảy vào mùa hè. Tuy nhiên, ông Peter Neff, nhà nghiên cứu sông băng tại Đại học Minnesota, chia sẻ với báo giới rằng từ năm 2015 đến nay, Nam Cực đã bước vào một "trạng thái mới bị suy giảm nghiêm trọng". Sự ấm lên của bầu không khí và nước biển đã khiến lượng băng tích tụ ngày càng ít đi. Riêng trong năm nay, mực nước biển đóng băng ở Tây Nam Cực đã chạm đáy khi thấp hơn mức trung bình tới 50%.

Nhận định về thực trạng này, Giáo sư sinh học Chuck Amsler từ Đại học Alabama ở Birmingham bày tỏ: "Đây là một quan sát đáng chú ý nhưng hoàn toàn không gây ngạc nhiên. Nó nằm trong bối cảnh những thay đổi cực đoan đã và đang diễn ra liên tục tại khu vực Tây Nam Cực suốt một thập kỷ qua."

Bản đồ nồng độ băng biển Nam Cực ngày 14/6/2026 cho thấy diện tích băng không tái đông, minh chứng rõ rệt cho xu hướng suy giảm bất thường. (Nguồn: ABCNews)

Nguyên nhân của cuộc khủng hoảng này được xác định là do tác động kép của biến đổi khí hậu. Các nhà khoa học cho biết hiện tượng gió tây mạnh lên cùng sự xuất hiện của một vùng áp suất thấp bất thường ở phía bắc Biển Bellingshausen đang liên tục thổi luồng không khí ấm từ các vĩ độ cao tràn xuống Nam Cực. Dữ liệu từ Cơ quan Khí tượng và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) cho thấy nhiệt độ mặt nước biển tại đây liên tục cao hơn mức trung bình từ 1 đến 3 độ C suốt từ đầu năm.

Đáng sợ hơn, nhiệt độ không khí tại khu vực này được dự báo sẽ có thời điểm nhảy vọt, cao hơn mức bình thường tới 10 độ C. Trợ lý giáo sư Ellen Buckley từ Đại học Illinois Urbana-Champaign cảnh báo: "Với tình trạng không có băng biển hình thành vào mùa đông, điều đó đồng nghĩa là vào mùa xuân tới, chúng ta sẽ có ít băng hơn để duy trì cái lạnh cho đại dương."

Một phần rìa của thềm băng Thwaites. (Nguồn: NASA)

Tâm điểm lo ngại của giới khoa học hiện đổ dồn vào Sông băng Thwaites - nơi được mệnh danh là "Sông băng Ngày tận thế" vì đang đóng góp tới 4% vào tốc độ dâng lên của nước biển toàn cầu. Ông Peter Neff tiết lộ, các thềm băng nổi bảo vệ sông băng này đang rạn nứt với tốc độ chóng mặt và có khả năng sẽ vỡ vụn trong vài tuần tới. Hiện tại, Bán đảo Nam Cực đang có tốc độ nóng lên nhanh gấp 5 lần so với mức trung bình của Trái Đất.

Nếu không có những biện pháp đảo ngược tình thế, các đợt sóng nhiệt cực đoan như sự kiện năm 2022 (khi nhiệt độ Nam Cực tăng vọt hơn 30 độ C so với thông thường) sẽ xuất hiện ngày một dày đặc, biến kịch bản nước biển dâng 3 mét thành một tương lai hiện hữu tàn khốc cho nhân loại.