Axios: Iran đề xuất ngừng chương trình uranium 5 năm, Mỹ từ chối

Axios dẫn theo quan chức Mỹ và nguồn tin am hiểu vấn đề, Mỹ đề nghị Iran ngừng làm giàu uranium trong 20 năm. Tuy nhiên Iran phản hồi bằng cách đề xuất một khoảng thời gian ngắn hơn, chỉ ở mức 5 hoặc chưa tới 10 năm, theo các nguồn tin khác nhau.

Sự khác biệt liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran, đặc biệt là việc liệu Tehran có đồng ý ngừng làm giàu uranium và từ bỏ kho dự trữ hiện có hay không, được cho là trở ngại chính khiến hai bên chưa thể đạt được thỏa thuận.

Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance sau các cuộc đàm phán bất thành ở Pakistan.

Hiện các nhà trung gian từ Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ đang nỗ lực thu hẹp bất đồng còn lại nhằm đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột trước khi lệnh ngừng bắn hết hạn vào ngày 21/4. Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố một lệnh phong tỏa đối với Iran nhằm gia tăng đòn bẩy trong đàm phán. Quan chức Mỹ cho biết các cuộc trao đổi giữa hai bên vẫn đang tiếp diễn và có tiến triển hướng tới một thỏa thuận.

Ông Trump cũng nói với báo chí tại Nhà Trắng rằng Iran đã liên hệ và bày tỏ mong muốn đạt được thỏa thuận.

Ở hậu trường, yêu cầu của Mỹ về việc tạm dừng làm giàu uranium là một trong những vấn đề then chốt trong các cuộc đàm phán kéo dài. Mỹ còn đề nghị Iran chuyển toàn bộ lượng uranium đã được làm giàu cao ra khỏi lãnh thổ, trong khi phía Iran được cho là chỉ đồng ý với phương án “pha loãng có giám sát”.

Dù chưa đạt được thỏa thuận, phía Iran tin rằng họ đã tiến gần tới một thỏa thuận sơ bộ vào sáng Chủ nhật, nhưng bất ngờ trước cuộc họp báo của Phó Tổng thống JD Vance, khi ông không cho thấy dấu hiệu sắp đạt được thỏa thuận, đồng thời đổ lỗi cho Iran và thông báo phái đoàn Mỹ rời Islamabad, khiến phía Iran tỏ ra tức giận.

Một nghị sĩ Iran tham gia đoàn đàm phán, Seyyed Mahmoud Nabavian, cho biết hai yêu cầu của Mỹ liên quan đến vấn đề hạt nhân mới là nguyên nhân khiến đàm phán bế tắc. Trong khi đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết ông Vance nói trong cuộc điện đàm rằng điểm mấu chốt là việc loại bỏ toàn bộ vật liệu đã làm giàu khỏi Iran và đảm bảo không tiếp tục làm giàu trong nhiều năm, thậm chí có thể kéo dài hàng thập kỷ. Nhà Trắng chưa đưa ra phản hồi chính thức ngay lập tức.

Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết các bên trung gian đang nỗ lực giải quyết những khác biệt còn lại giữa Mỹ và Iran. Ngoại trưởng Ai Cập Badr Abdelatty, người đóng vai trò quan trọng trong tiến trình hòa giải, dự kiến sẽ tới Washington trong tuần này để gặp Ngoại trưởng Marco Rubio và các quan chức cấp cao khác. Ngoài ra, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan và Giám đốc tình báo Ibrahim Kalin cũng đang tham gia thu hẹp khoảng cách giữa các bên.

Ông Fidan nhận định rằng các lập trường ban đầu thường mang tính yêu cầu tối đa, nhưng sau đó các bên sẽ tìm điểm chung với sự hỗ trợ của trung gian, và ông cho rằng cả hai phía đều thực sự mong muốn đạt được lệnh ngừng bắn lâu dài. Ông cũng dự đoán Iran sẽ xem xét đề xuất của Mỹ và đưa ra phản hồi trong vài ngày tới, đồng thời cho biết khả năng gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 45–60 ngày có thể được cân nhắc để tiếp tục đàm phán.

Ông cảnh báo rằng nếu vấn đề hạt nhân trở thành tình huống “được ăn cả ngã về không”, đặc biệt liên quan đến việc làm giàu uranium, thì đây có thể là trở ngại lớn cần vượt qua với sự hỗ trợ của các bên trung gian và các quốc gia khác.