ASIAD 2026 liên tiếp trục trặc vì thiếu vắng 'ông trùm' truyền thông Nhật Bản?

ASIAD 2026 tại Aichi-Nagoya liên tiếp gặp sự cố khi quốc ca Triều Tiên được phát trước trận của Hàn Quốc, xe buýt không đến khiến đội bóng rổ phải hủy buổi tập, còn VĐV Thái Lan chờ gần 24 giờ để nhận phòng. Truyền thông Nhật Bản đặt câu hỏi về bộ máy vận hành đại hội trong bối cảnh Dentsu vắng mặt, chi phí tổ chức tăng từ khoảng 100 tỷ lên 370 tỷ yen, còn nguồn lực dành cho nhân sự hiện trường bị thu hẹp.

‘Ông trùm’ vắng mặt, bộ máy ASIAD 2026 lập tức trục trặc

ASIAD 2026 liên tiếp xảy ra các sự cố trong những ngày qua. Đặc biệt, ngày 18/9, ban tổ chức phát nhầm quốc ca Triều Tiên trong trận khúc côn cầu nam Hàn Quốc - Bangladesh. Ban tổ chức nhanh chóng nhận ra sai sót và dừng phần nghi lễ để khắc phục.

“Chúng tôi phát nhầm quốc ca”, phía ban tổ chức ASIAD 2026 nhận lỗi sai. Theo Yonhap, trọng tài yêu cầu 2 đội thực hiện nghi thức chào hỏi ngay cả khi quốc ca Hàn Quốc vẫn đang được phát. Vì vậy, cầu thủ Hàn Quốc bước vào trận đấu mà không có cơ hội hát trọn vẹn quốc ca của nước mình.

Bên cạnh đó, các vấn đề về di chuyển, chỗ ở và ăn uống của các VĐV cũng bị phản ánh. Các VĐV Hàn Quốc và Thái Lan cũng chỉ trích trên mạng xã hội về chất lượng đồ ăn được cung cấp tại một số địa điểm thi đấu. Tuy nhiên, ban tổ chức giải thích rằng những bữa ăn này “không phải do ban tổ chức cung cấp”.

Theo phân tích của tờ Diamond, có những tranh luận tại Nhật Bản về việc tập đoàn Dentsu không tham gia ASIAD 2026 khi công tác tổ chức giải đấu gặp vấn đề. Sau bê bối liên quan Olympic và Paralympic Tokyo 2020, tập đoàn Dentsu rút khỏi ASIAD lần này.

Trang Jcast News cho biết thêm: “Một trong những nguyên nhân được nhắc đến là “sự vắng mặt của các tập đoàn quảng cáo lớn”. Sau bê bối tham nhũng và thông thầu tại Olympic và Paralympic Tokyo, Dentsu được cho là đã từ chối trở thành công ty phụ trách thu hút các nhà tài trợ cho ASIAD 2026. Sau đó, một liên danh doanh nghiệp do Shinto Tsushin, một công ty địa phương, đứng đầu đảm nhận công việc marketing. Trong khi đó, công ty con tại Nhật Bản của một doanh nghiệp Pháp phụ trách vận hành các địa điểm thi đấu, bao gồm cả việc xây dựng các cơ sở tạm thời trong khu vực thi đấu. Vì vậy, cơ chế tổ chức đã khác trước”.

“Theo nhiều nguồn tin, do có đông đảo công chức địa phương tham gia công tác vận hành, người ta chỉ ra rằng nhiều nhân viên chưa được đào tạo đầy đủ về giao tiếp và phối hợp với các bên liên quan, đồng thời chưa được trang bị khả năng xử lý những tình huống bất ngờ. Trong bối cảnh đó, có ý kiến cho rằng chuỗi sai sót này là “cái giá của việc loại Dentsu khỏi cuộc chơi”, tờ Jcast News viết tiếp.

Theo Jcast News, có thể việc cắt đứt quan hệ với các tập đoàn quảng cáo lớn đã khiến ASIAD 2026 trở thành một sự kiện được “vận hành theo kiểu nghiệp dư”. Tuy nhiên, Jcast News cho rằng ngay cả tại Olympic Tokyo 2021, sự kiện có sự tham gia của Dentsu, các VĐV cũng từng bày tỏ sự không hài lòng vì các biện pháp ứng phó với nắng nóng chưa đầy đủ.

Tuy nhiên, tờ Diamond nhấn mạnh cho rằng không thể khẳng định việc tập đoàn Dentsu vắng mặt là nguyên nhân của các sự cố, bởi ngay cả nếu Dentsu tham gia, những vấn đề tương tự vẫn có thể xảy ra.

Kinh phí bị đội lên 3,5 lần

Tờ Diamond cho rằng nguyên nhân gốc rễ của việc công tác tổ chức và hậu cần của ASIAD 2026 nằm ở việc kinh phí tăng vọt, vượt quá sức của ban tổ chức: “Ngân sách ASIAD ban đầu vào khoảng 100 tỷ yen, nhưng do chi phí vật liệu và nhân công tăng vọt, con số này đã tăng lên hơn 3,5 lần, khoảng 370 tỷ yen”

“Điều này khiến tình hình tài chính của tỉnh Aichi và thành phố Nagoya trở nên khó khăn hơn. Tỉnh Aichi đang phải sử dụng “Quỹ điều chỉnh tài chính”, một khoản có thể xem như tiền tiết kiệm của chính quyền tỉnh”, tờ Diamond cho biết.

Trước khi ASIAD 2026 khai mạc, tổng số VĐV và quan chức tham dự dự kiến tăng từ mức tối đa 15.000 người theo kế hoạch ban đầu lên khoảng 16.000-17.000 người. Nguyên nhân là hàng loạt môn thể thao mới như padel và teqball được bổ sung. Trước việc quy mô đại hội mở rộng, Thống đốc tỉnh Aichi Omura phát biểu tại một cuộc họp báo: “Ngân sách chỉ được bố trí cho 15.000 người và chúng tôi không thể chi trả cho số người vượt quá con số đó”.

Nói cách khác, ngân sách quá eo hẹp đến mức không còn dư địa để xử lý những tình huống phát sinh ngoài dự kiến. Những sự kiện kiểu này thường sẽ rơi vào tình trạng hỗn loạn hoàn toàn. Ngay cả khi ngân sách eo hẹp, các khoản chi cho cơ sở vật chất như sân vận động và nơi lưu trú cũng khó có thể cắt giảm, vì vậy lựa chọn duy nhất là tiết kiệm ở phần “vận hành”.

Tờ Diamond cho biết: “Nói cách khác, chi phí cho việc đào tạo nhân viên tại hiện trường, các cuộc họp chi tiết giữa những doanh nghiệp liên quan như công ty du lịch và công ty xe buýt, cũng như các buổi mô phỏng trước giải đấu nhằm dự đoán dòng người thực tế tại địa điểm tổ chức, sẽ bị cắt giảm”.

Theo tờ Diamond, một phóng viên mới vào nghề của Nikkan Sports đến ga Nagoya để đưa tin về ASIAD 2026 nhưng không thể tìm thấy bất kỳ biển chỉ dẫn nào cho xe buýt đưa đón, vốn luôn xuất hiện tại các sự kiện quy mô lớn, nên buộc phải đi tàu. Khi đến trung tâm truyền thông chính của địa điểm tổ chức và hỏi tại quầy lễ tân, phóng viên được trả lời: “Chúng tôi không biết chi tiết”.

Sau khi trao đổi với một số nhân viên về nguyên nhân dẫn đến tình trạng hỗn loạn này, phóng viên đi đến kết luận: “Việc thiếu trao đổi đầy đủ với các công ty du lịch và công ty xe buýt, cùng với công tác đào tạo nhân viên hướng dẫn không đầy đủ, đã dẫn đến tình trạng hỗn loạn mà chúng ta đang chứng kiến”.

“Nói cách khác, nguyên nhân khiến ASIAD 2026 liên tiếp gặp vấn đề không phải do thiếu “bí quyết độc quyền của Dentsu”, mà là việc cắt giảm “đầu tư vào nhân lực tại hiện trường”, yếu tố thiết yếu để vận hành các sự kiện thể thao quốc tế quy mô lớn”, tờ Diamond nhấn mạnh.

Theo Diamond, kỳ ASIAD trước đó được tổ chức tại Hàng Châu (Trung Quốc), nếu tính cả chi phí xây dựng cơ sở hạ tầng trước đại hội, tổng vốn đầu tư lên tới khoảng 30 tỷ USD (khoảng 4.900 tỷ yen). Riêng chi phí xây dựng ba địa điểm thi đấu đã lên tới khoảng 6,6 tỷ nhân dân tệ (khoảng 160 tỷ yen) “Không thể phủ nhận rằng dự toán của tỉnh Aichi, vốn đặt mục tiêu tổ chức ASIAD với khoảng 100 tỷ yen, là quá lạc quan”, tờ Diamond kết luận.

Theo Jcast News, việc một quốc gia đơn lẻ tổ chức một sự kiện quốc tế đắt đỏ như vậy ngày càng trở nên khó khăn. World Cup 2026 được Mỹ, Canada và Mexico đồng đăng cai. Giải đấu năm 2030 cũng dự kiến được Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Morocco đồng đăng cai. Ngoài ra, EURO 2028 đã được trao quyền đăng cai cho Anh và Ireland, trong khi EURO 2032 sẽ do Italy và Thổ Nhĩ Kỳ đồng đăng cai. Điều này cho thấy xu hướng nhiều quốc gia cùng tổ chức các giải đấu quốc tế quy mô lớn đang ngày càng phổ biến.

Trong bối cảnh đó, Jcast News cho rằng ở Nhật Bản, việc tổ chức các sự kiện thể thao tầm cỡ không còn có thể dựa vào các tập đoàn lớn, trong khi những doanh nghiệp và chính quyền địa phương khác đứng ra đảm nhận trách nhiệm tổ chức lại có thể gặp phải vấn đề thiếu chuyên môn cần thiết. “Nếu không xem xét lại những cơ chế căn bản, chẳng hạn như giảm gánh nặng thông qua hình thức đồng đăng cai, gánh nặng nhiều khả năng sẽ tiếp tục được chuyển sang các VĐV và khán giả tại những giải đấu tiếp theo”, Jcast News kết luận.