AI vào giảng đường: Thay đổi cách dạy, cách học của giảng viên, sinh viên

Đổi mới giảng dạy trong kỷ nguyên AI

200 tân sinh viên đã có mặt tại lễ khai giảng khóa 5 ngành Tài chính và Quản lý thuộc Chương trình Cử nhân quốc tế hệ chính quy liên kết giữa Đại học Kinh tế quốc dân và Đại học La Trobe (Australia), diễn ra ngày 6-9. Đây là những sinh viên bắt đầu hành trình học tập trong một chương trình đào tạo theo chuẩn quốc tế, giảng dạy bằng tiếng Anh, gắn với thực tiễn và ngày càng có sự hỗ trợ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI).

Phát biểu tại buổi lễ, PGS.TS Bùi Đức Thọ, Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân chúc mừng các tân sinh viên khóa 5, đồng thời khẳng định những năm học phía trước không chỉ là thời gian để sinh viên lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kỹ năng, mà còn là quá trình hun đúc bản lĩnh, nuôi dưỡng khát vọng và mở rộng tầm nhìn. Đây là những hành trang cần thiết để các em tự tin bước vào thị trường lao động, trở thành những chuyên gia tài chính, nhà quản lý, lãnh đạo doanh nghiệp hay doanh nhân khởi nghiệp, đóng góp cho sự phát triển của đất nước và quá trình hội nhập quốc tế.

TS. Helen Yang, Phó Trưởng khoa phụ trách Hợp tác học thuật, Trường Kinh doanh La Trobe cũng khẳng định, đây là một chương trình giáo dục xuyên quốc gia, trong đó nội dung môn học, phương thức đánh giá và các tiêu chuẩn đào tạo được áp dụng tương đồng với chương trình tại Melbourne. Sinh viên được học tập tại Hà Nội, tiếp cận chương trình đào tạo của Australia và đồng thời có điều kiện vận dụng kiến thức vào bối cảnh Việt Nam. Giá trị mà La Trobe mang đến cho chương trình tại Đại học Kinh tế quốc dân không chỉ nằm ở việc đưa chuẩn đào tạo của Australia đến Việt Nam, mà còn tạo điều kiện để sinh viên đưa những vấn đề, bối cảnh thực tiễn của Việt Nam vào chương trình đào tạo quốc tế.

Nhấn mạnh thế giới kinh doanh đang thay đổi rất nhanh, trong đó AI tác động mạnh đến cách các tổ chức phân tích thông tin và đưa ra quyết định, TS. Helen Yang khẳng định: đại học La Trobe đã xác định rõ định hướng trở thành một đại học tiên phong về AI, đưa trí tuệ nhân tạo vào cách thức giảng dạy, đánh giá và chuẩn bị hành trang cho sinh viên tốt nghiệp.

Theo đó, một trong những năng lực ngày càng quan trọng đối với sinh viên là khả năng phán đoán. Sinh viên cần học cách sử dụng AI, nhưng đồng thời phải biết đặt câu hỏi và kiểm chứng những gì AI đưa ra; hiểu cách doanh nghiệp tạo ra giá trị cũng như trách nhiệm của doanh nghiệp đối với xã hội và môi trường.

“Chúng tôi xác định rõ định hướng trở thành đại học tiên phong về AI. Từ giảng dạy, học tập, đặc biệt trong các chương trình giáo dục xuyên quốc gia, AI đang được đưa vào quá trình đào tạo, đồng thời tạo ra sự thay đổi trong chương trình và phương thức đánh giá”, TS. Helen Yang nói.

Cùng với AI, chương trình cũng chú trọng yếu tố học tập liên văn hóa. Sinh viên bắt đầu việc học tại Việt Nam, đồng thời có lựa chọn tiếp tục học tập tại Australia. Đây là cơ hội để sinh viên trải nghiệm nền giáo dục quốc tế ngay tại Hà Nội, đồng thời phát triển năng lực liên văn hóa và các kỹ năng cần thiết trong môi trường làm việc ngày càng gắn với công nghệ.

Từ truyền đạt kiến thức sang định hướng người học

Sự thay đổi trong cách đào tạo cũng diễn ra ngay trong giảng đường. Khi sinh viên có thể tiếp cận lượng thông tin lớn từ internet và sử dụng AI để tìm kiếm, tổng hợp, phân tích dữ liệu, người thầy không còn là nguồn cung cấp kiến thức duy nhất.

Theo thầy Nguyễn Tuấn Anh, giảng viên Bộ môn Tài chính doanh nghiệp, Viện Ngân hàng - Tài chính, Đại học Kinh tế quốc dân, sự phát triển mạnh của công nghệ số và AI đang làm thay đổi đáng kể phương pháp giảng dạy. “Nếu trước đây công việc của giáo viên chủ yếu là truyền đạt kiến thức cũng như các phương pháp cho sinh viên, thì hiện nay, với sự phát triển của công nghệ và trí tuệ nhân tạo, sinh viên có thể tìm hiểu rất nhiều thông tin trên mạng”, giảng viên Nguyễn Tuấn Anh chia sẻ.

Thầy Nguyễn Tuấn Anh cho rằng sự thay đổi này không có nghĩa sinh viên không cần học kiến thức mà phải biết vận dụng kiến thức và sử dụng công cụ phù hợp với mục đích học tập.

Chẳng hạn, thay vì yêu cầu sinh viên ghi nhớ thật nhiều thông tin một cách chính xác, giảng viên có thể định hướng các em cách sử dụng công cụ AI, lựa chọn nguồn dữ liệu và từ đó đưa ra câu trả lời. Sinh viên phải tự đặt câu hỏi: Vấn đề mình đưa ra đã chính xác chưa? Dữ liệu sử dụng có phù hợp không? Công cụ được lựa chọn có thực sự giải quyết được bài toán hay không?

“Với rất nhiều dữ liệu và công cụ AI hỗ trợ như hiện nay, sinh viên cần biết sử dụng một cách chính xác và lựa chọn nguồn dữ liệu phù hợp. Không phải nguồn dữ liệu nào cũng phù hợp và chính xác. Các em cần hiểu cách công cụ thực hiện cũng như nguồn dữ liệu mình sử dụng để tự tin vào câu trả lời của mình”, thầy Nguyễn Tuấn Anh nhấn mạnh.

Tuy nhiên, thầy Nguyễn Tuấn Anh cho rằng, AI có thể hỗ trợ giáo viên và sinh viên trong tìm kiếm thông tin, trả lời câu hỏi, nhưng có những giá trị công nghệ không thể thay thế vai trò của người thầy, đó là hiểu người học, truyền cảm hứng và định hướng người học. Trong lớp học, giảng viên có thể nhận biết sinh viên đang hiểu vấn đề đến đâu, cần đặt thêm câu hỏi để kích thích tư duy hay cần được giải thích thêm. Đây là năng lực được hình thành từ quá trình tiếp xúc, kinh nghiệm và sự tương tác trực tiếp với người học. Song, giảng viên cũng phải thay đổi để đáp ứng nhu cầu dạy và học mới. Giảng viên không nhất thiết phải nắm toàn bộ mọi công cụ AI đang tồn tại, nhưng cần hiểu phương pháp sử dụng, cách lựa chọn công cụ và cách định hướng sinh viên kiểm tra, đánh giá kết quả.

Từ góc độ quản lý đào tạo, PGS.TS Hoàng Xuân Quế, Viện trưởng Viện Ngân hàng - Tài chính, Đại học Kinh tế quốc dân cũng nhìn nhận yêu cầu thay đổi của đội ngũ giảng viên trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh. “Người thầy là người lái đò. Công nghệ chỉ là một yếu tố hỗ trợ, các giảng viên phải thường xuyên cập nhật kiến thức, phương pháp và công nghệ để đáp ứng yêu cầu mới của người học", PGS.TS Hoàng Xuân Quế cho biết.

Dùng AI nhưng không “giao phó tư duy” cho AI

Bối cảnh công nghệ số hiện nay cũng đòi hỏi người học biết sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ học tập, nhưng không để công nghệ làm thay phần việc của tư duy. Nguyễn Đào Bảo Linh, sinh viên năm nhất, khóa 5 Chương trình Cử nhân quốc tế ngành Tài chính và Quản lý cho biết, ngay từ những ngày đầu bước vào giảng đường, Bảo Linh xác định mục tiêu không chỉ nắm vững kiến thức chuyên môn mà còn nâng cao khả năng sử dụng cả tiếng Việt và tiếng Anh, đặc biệt là vốn thuật ngữ chuyên ngành. Với một chương trình đào tạo bằng tiếng Anh, việc tiếp cận tài liệu chuyên môn và xử lý lượng thông tin lớn là yêu cầu thường xuyên. Trong quá trình học, Bảo Linh sử dụng AI để hỗ trợ tìm kiếm, tổng hợp thông tin.

Trước đây, khi chưa có những công cụ này, người học phải tìm kiếm ở nhiều nguồn, đọc và tự tổng hợp thông tin. AI giúp quá trình đó diễn ra nhanh hơn. Tuy nhiên, Bảo Linh cho rằng, nhanh không đồng nghĩa với chính xác. Thông tin do AI cung cấp vẫn cần được kiểm tra lại. Với những nội dung liên quan đến học tập, em thường đối chiếu từ nhiều nguồn khác nhau, trong đó có các nguồn chính thống của Bộ Giáo dục và Đào tạo và các nguồn thông tin quốc tế. “AI hỗ trợ quá trình tư duy, nhưng không nên thay thế tư duy của người học”, Bảo Linh chia sẻ.

Đối với lĩnh vực tài chính, ngân hàng mà Bảo Linh đang theo học, việc sử dụng công nghệ để cập nhật thông tin cũng mang lại nhiều thuận lợi. AI có thể hỗ trợ người học nhanh chóng tiếp cận những thông tin, xu hướng của thị trường. Nhưng việc phân tích, đánh giá và đưa ra nhận định vẫn cần sự tỉnh táo của con người. “Công nghệ đang giúp việc học trở nên thuận tiện hơn, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi người học phải chủ động hơn. Sinh viên không thể chỉ biết sử dụng công cụ, mà cần biết mình đang tìm kiếm điều gì, thông tin nào đáng tin cậy và kết quả nhận được có thực sự phù hợp hay không”, Linh nói.

Bên cạnh kiến thức chuyên môn, sinh viên cũng cần hình thành khả năng tự học, thích ứng với sự thay đổi của công nghệ và biết làm việc trong môi trường có sự giao thoa giữa nhiều nguồn tri thức.

Em Lê Công Minh, sinh viên năm thứ 3 NEU LATROBE cho biết, trong quá trình học, nhà trường không hạn chế sinh viên sử dụng AI để hỗ trợ tìm kiếm thông tin, tổng hợp tài liệu. Tuy nhiên, sinh viên được hướng dẫn sử dụng AI đúng cách, đúng mục đích và có trách nhiệm trong học tập. Theo Công Minh, cách tiếp cận này giúp sinh viên tận dụng được lợi ích của công nghệ nhưng không bị phụ thuộc vào công nghệ.

“AI có thể giúp sinh viên làm rất nhanh nhiều công việc, nhưng năng lực tạo ra sự khác biệt vẫn là tư duy độc lập, khả năng đặt câu hỏi, phân tích và đánh giá thông tin. Đặc biệt, sinh viên phải biết mình muốn tìm gì và phải có chính kiến của mình, chứ không chỉ đưa câu hỏi cho AI rồi lấy nguyên câu trả lời”, Công Minh nói.

Trên giảng đường hiện nay, có thể thấy AI đang mở rộng khả năng tiếp cận tri thức của cả người dạy và người học. Công nghệ rút ngắn thời gian tìm kiếm và xử lý thông tin, hỗ trợ diễn đạt, phân tích dữ liệu, nhưng không thể thay người học xác định vấn đề, kiểm chứng thông tin và chịu trách nhiệm về lựa chọn của mình.

Sau 4 năm triển khai, Chương trình La Trobe - NEU cũng ghi nhận những kết quả bước đầu. Theo PGS.TS Hoàng Xuân Quế, chương trình có chất lượng đầu vào tốt khi nhiều sinh viên có năng lực tiếng Anh cao và từng trúng tuyển vào các trường đại học lớn nhưng vẫn lựa chọn chương trình liên kết để theo học. Tháng 3-2026, khóa 1 của chương trình đã tốt nghiệp và 100% sinh viên được nhận vào làm tại các ngân hàng, tổ chức quốc tế, tập đoàn, doanh nghiệp; trong đó có sinh viên làm việc tại Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước. Đây là một trong những kết quả cho thấy yêu cầu đào tạo gắn với chuẩn quốc tế, thực tiễn và công nghệ đang từng bước đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.