9 cực phát triển trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm: Nền tảng để tái cấu trúc không gian phát triển

Tạo cấu trúc phát triển cân bằng

Nhiều năm qua, phần lớn hoạt động kinh tế, dịch vụ chất lượng cao, đào tạo và việc làm tập trung tại khu vực trung tâm Hà Nội. Điều này tạo động lực tăng trưởng lớn nhưng cũng gây áp lực lên hạ tầng, giao thông và không gian đô thị.

Trong định hướng mới, Hà Nội xác định 9 cực phát triển với các chức năng riêng, nhằm phân bổ lại không gian phát triển theo hướng hợp lý hơn. Trong đó, khu vực trung tâm hiện nay tiếp tục giữ vai trò hạt nhân văn hóa, lịch sử và chính trị. Phía Bắc (thuộc vùng Đông Anh - Mê Linh - Sóc Sơn cũ) được xác định là cực động lực hội nhập với định hướng phát triển dịch vụ quốc tế, tài chính, thương mại và logistics gắn với Cảng hàng không quốc tế Nội Bài; khu thương mại tự do... Phía Đông (thuộc vùng Gia Lâm - Long Biên cũ) được xác định là cực động lực cửa ngõ và thương mại dịch vụ định hướng trở thành trung tâm thương mại, dịch vụ và logistics hiện đại, gắn với trục kết nối Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh. Phía Nam (thuộc vùng Thường Tín - Phú Xuyên cũ) được xác định là cực động lực công nghiệp, logistics và đầu mối giao thông đa phương thức, gắn với các trục giao thông liên vùng và định hướng đường sắt tốc độ cao trong tương lai.

Nếu các khu vực phía Bắc, Đông và Nam giữ vai trò động lực kinh tế thì Hòa Lạc (cực phía Tây) được xác định là đô thị khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và giáo dục, khu thương mại tự do.

Bên cạnh đó, các khu vực Vân Đình - Đại Nghĩa (cực phía Nam, Tây Nam) và vùng Xuân Mai - Chương Mỹ cũ (cực phía Tây Nam) được định hướng phát triển theo hướng đô thị giáo dục, đào tạo, y tế gắn với sinh thái. Sơn Tây - Ba Vì cũ (cực phía Tây Bắc) được xác định là đô thị văn hóa lịch sử, du lịch nghỉ dưỡng gắn với rừng quốc gia, núi Tản - sông Đà, nhiệm vụ an ninh - quốc phòng. Không gian sông Hồng được xác định là cực phát triển và không gian cảnh quan đặc biệt, đa chức năng; trung tâm văn hóa, tài chính, dịch vụ thương mại, du lịch và là động lực phát triển mới của Thủ đô.

Nhìn tổng thể, 9 cực phát triển được xác định theo lợi thế riêng của từng khu vực, hướng tới bổ trợ thay vì cạnh tranh, tạo cấu trúc phát triển cân bằng hơn cho toàn Thủ đô.

Dự trữ không gian phát triển cho tương lai

Theo Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh, quy hoạch tổng thể Thủ đô lần này không phải là sự tích hợp cơ học của các quy hoạch trước đây, mà là một bản quy hoạch mang tầm nhìn chiến lược, không chỉ giải quyết bài toán trước mắt, mà còn dự trữ không gian phát triển cho các thế hệ mai sau.

Trên nền định hướng đó, các cực phát triển đang từng bước được cụ thể hóa bằng hệ thống dự án hạ tầng chiến lược. Tại khu vực phía Bắc, dự án cầu Tứ Liên và đường dẫn hai đầu cầu đang được đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng và thi công.

Tại cực phía Đông, cầu Trần Hưng Đạo, đến nay, dự án đã tiếp nhận hơn 25,5ha trong tổng số hơn 31ha diện tích cần thu hồi, đạt hơn 82%. Riêng tại phường Hồng Hà, gần như toàn bộ diện tích đã được bàn giao.

Tại phía Nam, dự án Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội đóng vai trò trục kết nối quan trọng giữa các khu công nghiệp, đô thị và logistics. Nhiều hạng mục trên tuyến đã được đẩy nhanh tiến độ sau gần ba năm triển khai. Theo kế hoạch, các đoạn tuyến trên địa bàn Hà Nội dự kiến thông xe kỹ thuật trong năm 2026. Hai cầu Hồng Hà và Mễ Sở cũng đang được tăng tốc thi công theo tiến độ chung của dự án.

Tại Hòa Lạc, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc tiếp tục được mở rộng hạ tầng, thu hút các dự án nghiên cứu và sản xuất công nghệ cao. Cùng với Đại học Quốc gia Hà Nội và hệ thống các viện nghiên cứu, khu vực này đang từng bước hình thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Thủ đô.

Từ các dự án đang triển khai, có thể thấy 9 cực phát triển không chỉ là định hướng trên bản đồ quy hoạch, mà đang từng bước được hiện thực hóa bằng các công trình cụ thể. Dù còn cần thời gian dài để hoàn thiện, đây là nền tảng quan trọng để tái cấu trúc không gian phát triển của Thủ đô trong tương lai.