3 lựa chọn khó của Mỹ nếu thỏa thuận ngừng bắn với Iran sụp đổ

Thỏa thuận mong manh

Sau hơn 1 tháng kể từ xung đột Mỹ - Israel và Iran bùng phát, các cuộc đàm phán ngừng bắn vẫn diễn ra trong trạng thái thiếu tin cậy sâu sắc. Dù từng tuyên bố đã “xóa sổ” chương trình hạt nhân của Tehran, chính quyền Tổng thống Donald Trump hiện vẫn đối mặt với thực tế rằng các vấn đề cốt lõi chưa được giải quyết.

Điểm nghẽn lớn nhất vẫn xoay quanh chương trình hạt nhân Iran và vai trò của lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo (IRGC) trong khu vực. Bên cạnh đó, các yếu tố bên ngoài như hoạt động của Hezbollah tại Lebanon tiếp tục khiến bức tranh an ninh thêm phức tạp.

Trong bối cảnh đó, triển vọng duy trì một thỏa thuận lâu dài vẫn rất mong manh. Nếu ngừng bắn đổ vỡ, xung đột có thể nhanh chóng leo thang trở lại với quy mô lớn hơn, kéo theo những hệ lụy khó kiểm soát.

Theo các phân tích chiến lược, nếu đàm phán thất bại và đặc biệt là khi tuyến hàng hải quan trọng như eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn, Washington sẽ phải đối mặt với ba lựa chọn chính, mỗi phương án đều đi kèm rủi ro đáng kể.

Lựa chọn thứ nhất là rút lui và chấp nhận thực tế rằng Iran duy trì ảnh hưởng tại eo biển Hormuz. Đây là phương án giúp tránh leo thang quân sự, nhưng lại có thể làm suy giảm vị thế của Mỹ trong khu vực, đồng thời tác động trực tiếp đến dòng chảy năng lượng toàn cầu. Trong bối cảnh phần lớn dầu mỏ thế giới đi qua khu vực này, bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể khiến giá năng lượng biến động mạnh.

Phương án thứ hai là tiếp tục các đòn không kích nhằm gây sức ép buộc Iran quay lại bàn đàm phán. Đây là cách tiếp cận quen thuộc, tận dụng ưu thế không quân và vũ khí chính xác cao của Mỹ. Tuy nhiên, hiệu quả của chiến lược này phụ thuộc lớn vào khả năng gây tổn thất đủ lớn để thay đổi tính toán của Tehran, trong khi vẫn tránh được nguy cơ leo thang ngoài tầm kiểm soát.

Lựa chọn cuối cùng là mở rộng xung đột ở mức cao hơn, bao gồm cả khả năng can thiệp quân sự quy mô lớn. Đây là phương án có thể tạo ra thay đổi mang tính quyết định, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn chi phí rất lớn, từ tổn thất quân sự đến hệ quả chính trị và kinh tế. Nguy cơ kéo theo một cuộc xung đột khu vực rộng hơn cũng là yếu tố không thể bỏ qua.

Tác động lan tỏa và áp lực chính trị

Bất kể lựa chọn nào được đưa ra, hệ quả đều không chỉ giới hạn trong phạm vi quân sự. Việc gián đoạn tại eo biển Hormuz có thể làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu, kéo theo ảnh hưởng trực tiếp đến kinh tế nhiều quốc gia.

Đối với chính quyền Tổng thống Donald Trump, áp lực còn đến từ yếu tố trong nước. Một loạt sự kiện quan trọng như các cuộc gặp cấp cao quốc tế, quan hệ với Trung Quốc hay các kỳ bầu cử sắp tới khiến việc duy trì ổn định trở thành ưu tiên lớn. Trong bối cảnh đó, bất kỳ quyết định nào liên quan đến Iran đều có thể tác động trực tiếp đến vị thế chính trị của Washington.

Trong khi đó, Iran dường như có khả năng chấp nhận rủi ro cao hơn trong trường hợp xung đột tái bùng phát. Điều này tạo ra sự bất cân xứng nhất định trong động lực duy trì ngừng bắn giữa hai bên.

Khoảng cách trong quan điểm đàm phán vẫn còn rất lớn, khi mỗi bên theo đuổi các mục tiêu khác nhau và chưa tìm được điểm chung. Các đề xuất từ cả Washington và Tehran đều phản ánh cách tiếp cận cứng rắn, khiến khả năng đạt được thỏa thuận toàn diện trở nên xa vời.

Trong bối cảnh đó, nếu ngừng bắn sụp đổ, lựa chọn của Mỹ sẽ không chỉ là vấn đề quân sự, mà còn là bài toán chiến lược tổng thể, liên quan đến cân bằng giữa sức mạnh, lợi ích và rủi ro.

Ba phương án đặt ra đều không mang lại lời giải hoàn hảo. Điều này phản ánh thực tế rằng trong các xung đột hiện đại, ngay cả những quyết định lớn nhất đôi khi cũng chỉ là lựa chọn giữa những kịch bản ít bất lợi hơn.