13 triệu người châu Phi bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu

Châu Phi hiện là một trong những khu vực chịu tác động nặng nề nhất của biến đổi khí hậu. Ảnh chụp màn hình video của Reuters

Theo báo cáo, trong năm 2025, ít nhất 13 triệu người đã bị ảnh hưởng bởi thiên tai liên quan đến khí hậu và hơn 3.000 trường hợp tử vong đã được ghi nhận.

WMO cho biết lũ lụt tiếp tục là loại hình thiên tai phổ biến nhất, chiếm hơn một nửa số sự kiện thời tiết cực đoan được báo cáo trên toàn châu Phi. Một trong những thảm họa nghiêm trọng nhất là trận lũ quét xảy ra tại Nigeria vào tháng 5, khiến hơn 200 người thiệt mạng. Tại Congo, các trận lũ lớn hồi tháng 4 cũng cướp đi sinh mạng của hơn 160 người.

Trong khi đó, hạn hán kéo dài ở khu vực Đông Phi đã ảnh hưởng tới hơn 8,5 triệu người, làm gia tăng nguy cơ mất an ninh lương thực và thiếu nước sinh hoạt.

Theo báo cáo, châu Phi hiện là một trong những khu vực chịu tác động nặng nề nhất của biến đổi khí hậu dù chỉ đóng góp một phần nhỏ vào lượng khí thải nhà kính toàn cầu. Nhiệt độ trên lục địa này đang tăng nhanh hơn mức trung bình của thế giới. Riêng khu vực Bắc Phi ghi nhận tốc độ nóng lên khoảng 0,4 độ C mỗi thập kỷ trong giai đoạn 1991-2025.

Phát biểu tại lễ công bố báo cáo ở Lusaka (Zambia), ông Harsen Nyambe, Giám đốc Kinh tế xanh và Môi trường bền vững của Liên minh châu Phi (AU) nhấn mạnh rằng biến đổi khí hậu không còn là mối đe dọa trong tương lai mà đã trở thành “một cuộc khủng hoảng hiện hữu”, đang tác động trực tiếp đến nền kinh tế, xã hội và các hệ sinh thái của châu Phi.

Báo cáo cũng ghi nhận những thay đổi đáng báo động đối với môi trường tự nhiên của lục địa. Các sông băng tại châu Phi đã mất hơn 90% diện tích kể từ cuối thế kỷ XIX. Xu hướng tan băng này được xem là một trong những dấu hiệu rõ nét nhất của hiện tượng nóng lên toàn cầu.

Bên cạnh đó, tình trạng nóng lên và axit hóa đại dương tiếp tục gia tăng. Năm 2025, nhiệt độ bề mặt biển và lượng nhiệt tích tụ trong đại dương tuy thấp hơn các mức kỷ lục ghi nhận trong hai năm 2023 và 2024 nhưng vẫn nằm trong nhóm cao nhất của thập kỷ qua.

Theo WMO, mặc dù những tác động của biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, khả năng ứng phó của nhiều quốc gia châu Phi vẫn còn hạn chế. Hiện chỉ khoảng 40% quốc gia trên lục địa có hệ thống cảnh báo sớm đa thiên tai – công cụ được xem là yếu tố then chốt để bảo vệ tính mạng và sinh kế của người dân trước các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Tuy nhiên, báo cáo cũng ghi nhận một số tín hiệu tích cực. Sự phối hợp giữa các cơ quan khí tượng, cơ quan quản lý thiên tai và chính quyền địa phương đang được cải thiện, trong khi các dịch vụ khí hậu như dự báo theo mùa ngày càng được ứng dụng rộng rãi hơn.

Theo Tổng Thư ký WMO Celeste Saulo, những tiến bộ này đang góp phần nâng cao khả năng chuẩn bị và ứng phó của các quốc gia trước các rủi ro khí hậu ngày càng gia tăng.

Bà Saulo nhấn mạnh rằng các dấu hiệu của biến đổi khí hậu đang hiện hữu rõ ràng trên khắp châu Phi, từ nhiệt độ tăng cao, nước biển dâng đến lũ lụt và hạn hán nghiêm trọng.

Báo cáo không chỉ phản ánh quy mô của những rủi ro hiện nay mà còn cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của hệ thống cảnh báo sớm, các dịch vụ khí hậu và sự phối hợp hành động nhằm bảo vệ người dân trước những tác động ngày càng khốc liệt của biến đổi khí hậu.