Trong khi tổng số đầu đạn hạt nhân trên toàn thế giới đang giảm thì số lượng đầu đạn hạt nhân hoạt động lại ngày càng tăng.
Dữ liệu gần đây của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) cho thấy các cường quốc hạt nhân trên thế giới đang tiếp tục mở rộng đầu tư vào việc tăng cường kho vũ khí của mình. Trong đó, Trung Quốc được cho là đang mở rộng kho vũ khí hạt nhân của mình "nhanh hơn bất kỳ quốc gia nào khác".
Cụ thể, bà Hans Kristensen, đến từ Chương trình Vũ khí hủy diệt hàng loạt của Sipri, nhận định: “Trung Quốc đang mở rộng kho vũ khí hạt nhân của mình nhanh hơn bất kỳ quốc gia nào khác. Hầu hết các nước có vũ khí hạt nhân đều có kế hoạch hoặc nỗ lực đáng kể để tăng cường lực lượng hạt nhân".
Các nhà nghiên cứu của SIPRI ước tính kho vũ khí của Trung Quốc có khoảng 500 đầu đạn hạt nhân, tính đến tháng 1/2024.
Trong khi đó, theo tính toán của Bộ Quốc phòng Mỹ, Trung Quốc có thể sẽ có hơn 1.000 đầu đạn hoạt động vào năm 2030. Quan trọng hơn, báo cáo của SIPRI lập luận rằng lần đầu tiên, Trung Quốc được cho là có một số đầu đạn trong tình trạng báo động hoạt động cao.
Ngoài ra, trong vài năm qua, ngày càng có nhiều báo cáo về nỗ lực của Trung Quốc nhằm mở rộng số lượng nền tảng và cơ sở hạ tầng vận chuyển trên đất liền, trên biển và trên không, chẳng hạn như hầm chứa tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM).
![Các nhà nghiên cứu của SIPRI ước tính kho vũ khí của Trung Quốc có khoảng 500 đầu đạn hạt nhân, tính đến tháng 1/2024. (Ảnh: SCMP)](https://cdn-i.vtcnews.vn/resize/th/upload/2024/07/17/vu-khi-trung-quoc1-22243658.png)
Các nhà nghiên cứu của SIPRI ước tính kho vũ khí của Trung Quốc có khoảng 500 đầu đạn hạt nhân, tính đến tháng 1/2024. (Ảnh: SCMP)
Số lượng tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) của Trung Quốc hiện ở mức khoảng 238, và có thể vượt qua con số 800 tên lửa của Mỹ hoặc thậm chí là tổng số 1.244 của Nga trong vòng 10 năm tới.
Tuy nhiên, quy mô tổng thể của kho vũ khí hạt nhân dự kiến sẽ vẫn nhỏ hơn nhiều so với quy mô của hai cường quốc hạt nhân lớn nhất. Báo cáo cho biết Mỹ có 5.044 đầu đạn trong khi Nga có 5.580 đầu đạn.
Đòn đáp trả cân xứng
Chiến lược hạt nhân của Trung Quốc xoay quanh việc răn đe thông qua "đòn trả đũa cân xứng", tức là khả năng sống sót sau cuộc tấn công ban đầu và trả đũa bằng các cuộc tấn công hạt nhân gây thiệt hại lớn cho kẻ xâm lược.
Hơn nữa, giống như Ấn Độ, Trung Quốc có chính sách không sử dụng tấn công hạt nhân trước. Bất chấp điều này, như đã trình bày chi tiết ở trên, Bắc Kinh đã có nỗ lực không ngừng nhằm mở rộng và hiện đại hóa lực lượng hạt nhân của mình. Có các yếu tố quan trọng cần nắm bắt để hiểu lý do tại sao lại như vậy.
Thứ nhất, đánh giá của Trung Quốc về bối cảnh an ninh quốc tế, đặc biệt là chính sách của Mỹ, đã trải qua những thay đổi to lớn trong thập kỷ qua. Sách trắng quốc phòng năm 2019 của Trung Quốc chỉ trích những điều chỉnh trong chiến lược quốc phòng và an ninh quốc gia của Mỹ, đồng thời cảnh báo về các cuộc chạy đua vũ trang.
Mối quan hệ Trung - Mỹ sau đó cũng "nguội lạnh". Trong đó, Bắc Kinh ngày càng tin rằng Mỹ đang theo đuổi chiến lược ngăn chặn. Một phần của cách tiếp cận này đòi hỏi phải tăng cường ưu thế quân sự thông thường của Mỹ đồng thời hiện đại hóa các lực lượng chiến lược. Mối quan tâm đặc biệt là diễn ngôn của Mỹ xung quanh vũ khí hạt nhân chiến thuật hoặc "năng suất thấp".
Các nhà phân tích Trung Quốc lập luận rằng chính sách của Mỹ dường như đang hạ thấp ngưỡng sử dụng vũ khí hạt nhân. Ngoài ra, mối lo ngại ở Bắc Kinh là khả năng phòng thủ tên lửa và các hệ thống thông thường mới của Mỹ, cùng với những cải tiến trong chiến tranh mạng và điện tử, có thể làm suy yếu khả năng tấn công trả đũa của Trung Quốc.
Đảm bảo sự sẵn sàng
Trong Sách trắng Quốc phòng năm 2019, Trung Quốc kêu gọi quân đội nước này “duy trì mức độ sẵn sàng thích hợp và tăng cường khả năng răn đe chiến lược”.
Theo Sách trắng Quốc phòng năm 2019, một trong những mục tiêu của việc tăng cường khả năng răn đe chiến lược là “duy trì ổn định chiến lược quốc tế”.
Tất nhiên, đây là sự mở rộng đáng kể các mục tiêu trong chính sách quốc phòng của Trung Quốc từ việc đơn giản là bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia. Nói cách khác, một yếu tố đang thúc đẩy chương trình hiện đại hóa hạt nhân của Trung Quốc chính là mong muốn khẳng định vị thế của mình.
Tới tháng 3/ 2021, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chỉ đạo quân đội “đẩy nhanh việc xây dựng năng lực răn đe chiến lược tiên tiến”.
Trong báo cáo công tác của mình tại Đại hội Đảng lần thứ 20, Tập Cận Bình cam kết thiết lập “một hệ thống răn đe chiến lược mạnh mẽ” và tăng “tỷ lệ lực lượng thuộc địa bàn mới với khả năng chiến đấu mới”.
Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh căng thẳng gia tăng xung quanh eo biển Đài Loan. Một lực lượng hạt nhân hiện đại hóa của Trung Quốc có khả năng mang lại nhiều không gian hành động hơn cho Bắc Kinh trong trường hợp xảy ra xung đột ở eo biển Đài Loan.
![Trung Quốc được cho là đang mở rộng kho vũ khí hạt nhân của mình](https://cdn-i.vtcnews.vn/resize/th/upload/2024/07/17/vu-khi-trung-quoc2-22252104.png)
Trung Quốc được cho là đang mở rộng kho vũ khí hạt nhân của mình "nhanh hơn bất kỳ quốc gia nào khác". (Ảnh: SCMP)
Ngay từ khi lên nắm quyền vào tháng 12/2012, Chủ tịch Tập Cận Bình đã gọi Quân đoàn pháo binh số 2, sau này được nâng cấp thành lực lượng tên lửa quân đội Trung Quốc, là "trụ cột chiến lược cho vị thế cường quốc của Trung Quốc".
Điều này không có nghĩa là Bắc Kinh mong muốn có được sự ngang bằng về hạt nhân với Mỹ hay Nga. Đúng hơn, nó ngụ ý rằng năng lượng hạt nhân đang được coi là một công cụ quyền lực cần được trau dồi để đạt được sự bình đẳng chính trị giữa các cường quốc.
Đối thoại hạt nhân
Sau một thời gian dài đình trệ, Trung Quốc và Mỹ đã nối lại đối thoại hạt nhân chính thức vào tháng 11/2023. Cả hai bên đều mô tả cuộc đối thoại là "thẳng thắn" và "sâu sắc" nhưng không đạt được kết quả đáng kể.
Phía Mỹ yêu cầu Trung Quốc phải "minh bạch" và "tham gia thực chất" hơn, trong khi Bắc Kinh nhấn mạnh tầm quan trọng của "tôn trọng lẫn nhau" và sự cần thiết phải tuân thủ "tầm nhìn về an ninh chung, toàn diện, hợp tác và bền vững".
Kể từ đó, các cuộc đàm phán thực chất hơn đã không tiến triển, mặc dù cuộc đối thoại Track II đầu tiên giữa hai bên sau 5 năm đã được tổ chức vào tháng 3.
Trong khi đó, Trung Quốc đã chuyển sang kêu gọi các quốc gia có vũ khí hạt nhân đàm phán một hiệp ước không sử dụng đầu tiên hoặc tuyên bố chính trị. Bắc Kinh hiểu rằng việc hình thành các quy định mới chỉ có thể được thực hiện từ thế mạnh.
Do đó, từ quan điểm của Ấn Độ, điều quan trọng là không nên nhìn việc hiện đại hóa lực lượng hạt nhân của Trung Quốc đơn giản từ lăng kính của sự ngang bằng và bất đối xứng. Có những vấn đề rộng lớn hơn, chẳng hạn như xung đột giữa các cường quốc dẫn đến xung đột hạt nhân, cần phải được tính đến.
Một số vấn đề, chẳng hạn như mối đe dọa phổ biến vũ khí hạt nhân gia tăng và sự hỗ trợ dành cho Pakistan, được quan tâm sâu sắc hơn. Trong khi đó, những vấn đề khác, chẳng hạn như lời kêu gọi một hiệp ước không sử dụng trước, có thể tạo cơ hội để đạt được mục đích chung.
https://vtcnews.vn/vi-sao-trung-quoc-day-nhanh-toc-do-phat-trien-dau-dan-han-nhan-ar883915.html
Ngày đăng: 10:24 | 27/07/2024
KÔNG ANH / VTC News