Bán lẻ tăng tốc trong làn sóng tiêu dùng mới

Từ hệ thống siêu thị, cửa hàng tiện lợi đến các trung tâm thương mại, nhiều “ông lớn” bán lẻ đồng loạt mở rộng quy mô, tái cấu trúc mô hình kinh doanh và nâng cấp trải nghiệm mua sắm, qua đó củng cố vai trò động lực tăng trưởng của khu vực tiêu dùng trong nước.

Mô hình bán lẻ tiện ích lên ngôi

Chị Thúy Quỳnh, sống tại phường Bồ Đề (Hà Nội) cho biết, thói quen mua sắm của gia đình chị đã thay đổi rõ rệt kể từ khi các siêu thị theo mô hình mới xuất hiện ngày càng nhiều trong khu dân cư. “Chỉ cần tranh thủ giờ nghỉ trưa hoặc sau giờ tan sở, tôi có thể mua đủ đồ cho cả nhà. Không gian rộng rãi, lối đi thoáng và cách bày trí khoa học giúp tôi tiết kiệm đáng kể thời gian tìm kiếm”, chị Thúy Quỳnh chia sẻ.

Thực tế này phản ánh xu hướng chung của người tiêu dùng hiện nay, đặc biệt là các gia đình trẻ và nhóm dân văn phòng. Siêu thị và cửa hàng tiện lợi không còn đơn thuần là điểm mua sắm, mà dần trở thành một phần trong nhịp sống hằng ngày. Người tiêu dùng ưu tiên các điểm bán gần nhà, thuận tiện di chuyển, đồng thời tích hợp nhiều trải nghiệm từ mua sắm, ăn uống đến thư giãn, giải trí. Nắm bắt xu thế đó, các nhà bán lẻ đang tăng tốc mở rộng mạng lưới và tái cấu trúc mô hình hoạt động.

Báo cáo kết quả kinh doanh của Công ty cổ phần Dịch vụ Thương mại tổng hợp WinCommerce - đơn vị quản lý và vận hành hệ thống siêu thị WinMart cho thấy, doanh nghiệp này đã mở mới 764 điểm bán trong năm qua, vượt xa kế hoạch ban đầu là từ 400 đến 700 cửa hàng.

Theo ông Phan Nguyễn Trọng Huy, Giám đốc Tài chính WinCommerce, doanh nghiệp đã xây dựng được mô hình kinh doanh hiệu quả và chứng minh khả năng vận hành tối ưu trên diện rộng. Trong giai đoạn tới, inCommerce đặt trọng tâm mở rộng nhanh hơn nữa, đặc biệt hướng mạnh về khu vực nông thôn - nơi được đánh giá còn dư địa thị trường rất lớn, trong khi hạ tầng bán lẻ hiện đại vẫn còn hạn chế. Mục tiêu đến năm 2030, doanh nghiệp này kỳ vọng phát triển mạng lưới khoảng 10.000 điểm bán, phủ rộng tới tận cấp xã, thôn trên phạm vi toàn quốc.

Tương tự, Tập đoàn Aeon (Nhật Bản) đã rót khoảng 1,5 tỷ USD để mở rộng hệ thống tại Việt Nam. Hiện “ông lớn” này vận hành 8 trung tâm mua sắm sầm uất, 15 trung tâm bách hóa tổng hợp và siêu thị (bao gồm cả mô hình tinh gọn), 45 siêu thị vừa và nhỏ, 182 cửa hàng tiện lợi cùng 29 cửa hàng chuyên doanh. Aeon đặt mục tiêu tăng trưởng doanh thu 30% mỗi năm và quyết tâm mở rộng gấp ba lần quy mô mạng lưới vào năm 2030.

Trong khi đó, Tập đoàn Central Retail (Thái Lan) cũng cam kết mạnh mẽ với thị trường Việt Nam khi công bố kế hoạch đầu tư hơn 1,3 tỷ USD đến năm 2027. Số vốn này được sử dụng để nâng cấp và làm mới các thương hiệu bán lẻ nhằm củng cố vị thế và gia tăng trải nghiệm khách hàng trên toàn hệ thống.

Thị trường nội địa - trụ cột tăng trưởng dài hạn

Làn sóng tiêu dùng mới đang thúc đẩy tiềm năng to lớn của thị trường nội địa, mở ra một chu kỳ tăng trưởng dài hạn cho ngành bán lẻ Việt Nam. Theo Báo cáo năm 2025 của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), quy mô thị trường bán lẻ hàng hóa và dịch vụ đã đạt 269 tỷ USD, trong đó bán lẻ thuần túy chiếm hơn 70%. Tăng trưởng duy trì ổn định với mức khoảng 8-9% mỗi năm.

Các chuyên gia dự báo đến năm 2030, tỷ trọng doanh thu qua kênh bán lẻ hiện đại có thể chiếm khoảng 40% tổng mức bán lẻ, tương đương quy mô thị trường gần 180 tỷ USD. Bên cạnh đó, sự bùng nổ của công nghệ đã đưa Việt Nam vào nhóm 10 quốc gia có tốc độ phát triển thương mại điện tử nhanh nhất thế giới, với mức tăng trưởng trên 20% mỗi năm. Sự chuyển dịch này cho thấy cấu trúc thị trường phân phối đang có bước thay đổi căn bản, từ phân mảnh, nhỏ lẻ sang tập trung và hiện đại hóa một cách bài bản.

Báo cáo của SHS Research (Công ty cổ phần Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội) cũng nhấn mạnh, thị trường bán lẻ Việt Nam đang phục hồi mạnh mẽ sau ảnh hưởng của đại dịch Covid-19. Xu hướng chuyển dịch sang mô hình bán lẻ hiện đại càng trở nên rõ nét, đặc biệt là tốc độ mở mới các siêu thị mini và cửa hàng tiện lợi dẫn đầu thị trường. Hiện cả nước có khoảng 7.483 cửa hàng tiện lợi và minimart, chiếm hơn 93% tổng số điểm bán của kênh hiện đại, minh chứng chiến lược “đưa siêu thị về gần nhà” của các nhà bán lẻ đang được người tiêu dùng đón nhận.

Với cơ cấu dân số hơn 100 triệu người, trong đó tỷ lệ dân số trẻ cao, Việt Nam đang tạo ra những phân khúc tiêu dùng mới đầy tiềm năng. Ông Tezuka Daisuke, Tổng Giám đốc Aeon Việt Nam, nhận định: “Với dân số trẻ và tỷ lệ bán lẻ hiện đại mới chỉ chiếm khoảng 12-15% thị phần, Việt Nam là thị trường tăng trưởng nhanh nhất và còn dư địa phát triển dài hạn lớn nhất của chúng tôi ở nước ngoài”.

Về phía cơ quan quản lý nhà nước, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước Trần Hữu Linh khẳng định, trong thời gian tới, Cục sẽ ưu tiên hoàn thiện hệ thống thể chế. Trọng tâm là xây dựng Luật Quản lý thị trường và Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, dự kiến trình Quốc hội trong năm 2026. Đây sẽ là hành lang pháp lý giúp thị trường vận hành minh bạch, chuyên nghiệp và hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, Cục cũng sẽ đẩy mạnh các giải pháp kích cầu tiêu dùng nội địa, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm mang thương hiệu Việt. Việc phát triển hạ tầng thương mại và nâng cao hiệu quả quản lý thị trường cũng được đặt lên hàng đầu, nhằm tạo nền tảng bền vững cho ngành bán lẻ và góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong dài hạn.