5 bài học từ Diễn đàn Kinh tế Thế giới 2026

Địa chính trị

Davos 2026 cho thấy châu Âu đã rút ra bài học về sự cần thiết phải thể hiện lập trường cứng rắn hơn, trước Tổng thống Mỹ Donald Trump. Tuyên bố của ông Trump liên quan đến Greenland bị xem là vượt qua “lằn ranh đỏ” về chủ quyền lãnh thổ. Sự phản đối quyết liệt từ châu Âu được đánh giá là một trong những yếu tố khiến Tổng thống Mỹ phải chùn bước.

Tuy nhiên, hệ quả sâu xa hơn là niềm tin của châu Âu vào quan hệ xuyên Đại Tây Dương với Washington đã bị lung lay đáng kể. Các nhà lãnh đạo khu vực thừa nhận cần cải thiện khả năng phản ứng nhanh và tự chủ hơn trước những cuộc khủng hoảng trong tương lai.

“Có những nỗ lực thúc đẩy tiến độ ra quyết định của châu Âu. Có lẽ chúng tôi vẫn còn quá chậm”, một quan chức Liên minh châu Âu cho biết.

Nhiều lãnh đạo và giám đốc điều hành châu Âu nói họ thấy cách tiếp cận của chính quyền Trump là thô ráp và gây phản cảm, dù thừa nhận một số vấn đề mà Tổng thống Mỹ nêu ra là xác đáng.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Tổng thống Mỹ Donald Trump bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) lần thứ 56 tại Davos, Thụy Sĩ, ngày 22/1/2026. (Ảnh: Văn phòng Tổng thống Ukraine/REUTERS)

Sau khi ông Trump công bố thỏa thuận về Greenland, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã tới Davos để đàm phán. Dù các quan chức Mỹ, Ukraine và Nga nói về những “tiến triển”, triển vọng đạt được một thỏa thuận hòa bình vẫn mong manh, đặc biệt khi ông Zelensky nhấn mạnh các vấn đề lãnh thổ vẫn chưa được giải quyết.

Ảnh hưởng của chính quyền Trump lên nghị trình Davos còn thể hiện qua sự xuất hiện của đặc phái viên Tổng thống Nga Vladimir Putin, ông Kirill Dmitriev, trong các cuộc trao đổi với quan chức Mỹ. Đây là chuyến thăm đầu tiên của một quan chức Nga tới Davos kể từ khi Moskva mở chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022.

Kinh tế vĩ mô

Những đe dọa áp thuế của Mỹ ngay trước thềm hội nghị nhằm vào các đồng minh châu Âu đã làm căng thẳng thương mại leo thang, củng cố lo ngại của một số nhà lãnh đạo doanh nghiệp (CEO) rằng châu Âu không còn có thể trông cậy vào Mỹ.

“Khi nói chuyện với CEO hôm nay, ta nhận ra họ cần gì? Sự ổn định, tính dự đoán và thượng tôn pháp luật. Tôi cho rằng những yếu tố đó đang bị thiếu hụt”, Bộ trưởng Tài chính Canada François-Philippe Champagne nói trong một phiên thảo luận về thuế quan.

Bộ trưởng Tài chính Canada Francois-Philippe Champagne tham dự một phiên họp trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) (Ảnh: Reuters/Denis Balibouse)

Động thái của ông Trump tiếp thêm lập luận cho những người kêu gọi các quốc gia và doanh nghiệp đa dạng hóa thương mại, nhằm giảm phụ thuộc vào nước Mỹ.

Các công ty dịch vụ tài chính kỳ vọng hoạt động và tăng trưởng sẽ sôi động hơn trong năm nay, song phải đối mặt rủi ro từ chính sách Mỹ, địa chính trị, trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ tài chính. CEO JPMorgan Jamie Dimon cảnh báo đề xuất áp trần lãi suất thẻ tín dụng có thể dẫn tới “thảm họa kinh tế”, trong khi nhiều ngân hàng nói họ đang tìm cách tác động chính sách về khả năng chi trả.

Giới tiền mã hóa quảng bá stablecoin và tiềm năng của blockchain trong việc làm thay đổi tài chính; một số ngân hàng thử nghiệm công nghệ mới, số khác vẫn thận trọng. Bên cạnh đó, triển vọng kinh tế vĩ mô, câu hỏi về tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ và nỗi lo bong bóng AI cùng các tài sản khác tiếp tục đè nặng tâm lý nhà đầu tư.

Trí tuệ nhân tạo (AI)

Ngành công nghệ hiện diện đông đảo tại Davos, với những lần xuất hiện của CEO Tesla Elon Musk và CEO Nvidia Jensen Huang. Startup AI Anthropic mở không gian làm việc ngay trục chính Davos để thúc đẩy doanh số doanh nghiệp. Khác với sự hoài nghi cuối năm 2025, nhiều lãnh đạo cho biết họ đã gác lại lo ngại thị trường định giá AI quá cao.

Họ thừa nhận nhiều việc làm sẽ biến mất, nhưng các vị trí mới cũng sẽ hình thành. Theo hai lãnh đạo doanh nghiệp nói với Reuters, AI thường bị dùng làm “cái cớ” cho sa thải hơn là nguyên nhân trực tiếp. Ngược lại, các nghiệp đoàn lo ngại AI sẽ hủy hoại việc làm và gia tăng bất bình đẳng, kêu gọi quản lý và đào tạo.

Năng lượng

Ngành dầu khí lớn quay lại Davos mạnh mẽ sau một năm nhiệm kỳ của ông Trump, trong bối cảnh Tổng thống Mỹ ra lệnh tạm dừng các dự án điện gió và thúc giục doanh nghiệp Mỹ khoan thêm dầu trong và ngoài nước. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright nói sản lượng dầu toàn cầu cần tăng hơn gấp đôi để đáp ứng nhu cầu năng lượng tăng, thách thức quan điểm phổ biến rằng nhu cầu có thể đạt đỉnh trong hai thập kỷ tới.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tham dự buổi tiếp đón các lãnh đạo doanh nghiệp bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) lần thứ 56 tại Davos, Thụy Sĩ, ngày 21/1/2026. (Ảnh: Reuters/Jonathan Ernst)

Ông Wright cũng cho rằng châu Âu và bang California của Mỹ đang chi tiêu quá nhiều cho năng lượng xanh. Một lãnh đạo dầu khí nhận xét, chính quyền Trump đang điều hướng câu chuyện, và ngành dầu mỏ hưởng lợi từ điều đó.

Tuy nhiên, khác quan điểm với ông Trump về năng lượng tái tạo, tỷ phú Elon Musk nói Mỹ có thể sản xuất đủ điện mặt trời để đáp ứng toàn bộ nhu cầu, kể cả mức tiêu thụ tăng vọt từ các trung tâm dữ liệu của Big Tech. Ông cho rằng rào cản thuế quan cao đang làm chi phí triển khai điện mặt trời bị đẩy lên một cách không cần thiết.

Quốc phòng

Thế giới phần nào có thể "thở phào" khi ông Trump nói không có giải pháp quân sự cho các yêu sách về Greenland. Dù vậy, một số lãnh đạo doanh nghiệp kỳ vọng chi tiêu quốc phòng của châu Âu và Mỹ sẽ tăng, kéo theo các dự án xây dựng và tuyển dụng.

Ông Trump cũng đề cập đến một loại “vũ khí âm thanh bí mật” mà ông nói đã được sử dụng trong quá trình bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro. Ông cho rằng Nga và Trung Quốc sẽ phải “vẽ lại chiến lược”.